top of page

Mandala wg C.G.Junga

11 lis
2 minut(y) czytania

Spośród różnych tematów obrazów tworzonych zarówno przez samego Junga, jego kontynuatorów oraz pacjentów, na szczególną uwagę zasługują z pewnością mandale. Jung poświęcił znaczną część życia eksplorując kulturę i tradycje Wschodu, a samej mandali, wywodzącej się z buddyzmu tybetańskiego poświęcił całą książkę, w której możemy prześledzić konkretne procesy indywiduacji pacjentów w odniesieniu do malowanych przez nich obrazów i ich interpretacji.


Mandala wg Junga często pojawiała się w życiu człowieka (w snach, fantazjach lub obrazach) w momentach psychicznego rozszczepienia lub dezintegracji, jako próba samoleczenia, czy też kompensacji. Jej zorganizowana, okrągła forma równoważy chaos psychiki poprzez uporządkowanie jej sprzecznych elementów wokół centralnego punktu. Jej geometrię będącą często połączeniem koła i kwadratu Jung porównywał także do motywów alchemicznych (quadratura circuli). Według niego indywidualnie tworzone mandale, w sposób symboliczny pozwalają wyrazić całkowitość wewnętrznego i zewnętrznego doświadczenia, łączą w sobie treści świadome z nieświadomymi, a zatem są obrazami Jaźni. Jung podkreślał jednak, że terapeutyczny i uzdrawiający wpływ ma tworzenie mandali jedynie w sposób spontaniczny, wypływający bezpośrednio z nieświadomości. Tak sam pisał o ich zastosowaniu:


„Doświadczenia dowiodły już i zrozumiałe jest to, iż obrazy tego rodzaju w pewnych okolicznościach wywierają ogromny terapeutyczny wpływ na swoich autorów, gdyż często przedstawiają bardzo śmiałe próby, by zobaczyć i połączyć nie dające się pogodzić sprzeczności, scalić tragiczne rozszczepienia. Już sama próba skierowania swych pragnień na te sprawy ma zazwyczaj uzdrawiający wpływ, ale tylko wówczas, gdy zostaje podjęta spontanicznie. Sztuczne przetwarzanie albo umyślne naśladowanie tych obrazów nic nam nie da.”


Jedną z częściej wspominanych przy okazji omawiania znaczenia mandali pacjentek (nazywaną czasem w środowisku jungowskim „Mandala Lady”) była Maggy Reichstein. Była to jedna z ważniejszych pacjentek Junga, której sesja z udziałem słynnego i wielokrotnie wspominanego w wielu współczesnych opracowaniach skarabeusza przyczyniła się także do sformułowania przez Junga teorii synchroniczności. Maggy Reichstein miała korzenie europejskie, ale urodziła się w Indonezji. W trakcie kilkuletniej analizy często malowała mandale, które Jung publikował w swoich pracach. Istnieje też bogata korespondencja, w której Reichstein przesyłała Jungowi swoje mandale po zakończeniu analizy, opowiadała o snach oraz o swoich psychologicznych spostrzeżeniach dotyczących jego prac.


Sam Jung namalował wiele mandali niezwykle bogatych w symbole i treści. Jego zainteresowanie sztuką sięga najmłodszych lat, kiedy często odwiedzał muzeum sztuki w Bazylei. W latach 1902-1903 wyjechał do Paryża, by studiować pod kierunkiem francuskiego psychologa Pierre’a Jeneta. W tym czasie malował, zwiedzał Luwr oraz inne muzea. Szczególną uwagę zwracał na sztukę starożytną, jednak w trakcie swoich podróży w późniejszych latach fascynowała go także sztuka renesansu, dadaizmu oraz modernizm. Pierwszy szkic mandali Junga pochodzi z 1916 roku. W czerwonej księdze natomiast można prześledzić serię obrazów mandali, o których malowaniu sam wiele lat później pisał tak:


„Każdego ranka szkicowałem w notatniku mały okrągły rysunek - mandalę, która wydawała się odzwierciedlać moją sytuację wewnętrzną w danym momencie. Z pomocą tych rysunków mogłem obserwować psychiczne przemiany z dnia na dzień. Powoli odkrywałem czym naprawdę jest mandala. (...) I że jest to jaźń, pełnia osobowości, która jeśli wszystko idzie dobrze, jest harmonijna, ale nie może tolerować samooszukiwania się.”


Mandala namalowana przez C.G.Junga w 1916r. zatytułowana: Systema Munditiotus (system wszystkich światów) - obrazuje symboliczną kosmologię, która znalazła rozwinięcie w późniejszych pracach autora, między innymi w "Siedmiu kazaniach do umarłych" stanowiących esencję jego wczesnych wizji z okresu „konfrontacji z nieświadomością”.

Reprodukcja pochodzi z "Czerwonej księgi".


bottom of page